Een conducteur van de RTM - gevangen in woorden door zijn kleinzoon....

Rubriek Index

We kregen van Bas Koster onderstaande herinneringen ....

Opa Bas werkte als conducteur bij de RTM. Het was daar behoorlijk zwaar en hard werken. Vergeet niet dat de trams vroeger "gemengd" waren. Behalve personenrijtuigen reden er ook altijd wel goederenwagons mee. Op de stations en halten was het altijd een heel gedoe met die wagons. Immers, de wagons die te bestemder plekke waren aangekomen, moesten worden afgekoppeld en weggerangeerd; andere moesten worden opgehaald en aangekoppeld om ze mee te nemen naar hun bestemming. Dit "gedoe" behoorde eveneens tot de taak van de conducteur.

Hierbij moest hij dan ook nog de uitrijwissels bedienen. Was de vertrekkende tram helemaal door het wissel heen, dan moest dat weer in de oude stand worden gelegd en vergrendeld, waarna de conducteur achter de zich verwijderende tram aan kon hollen om deze in te halen. Hup op het laatste rijtuig gesprongen en dan kon hij weer op adem komen bij het "echte" conducteurswerk van kaartverkoop en contrôle. Een sterk en kloekmoedig hart was wel een eerste vereiste voor een RTM-conducteur .….. ook al werd er niet verschrikkelijk hard gereden.

Wee het gebeente der arme conducteur wanneer hij zoude verzuimen, het wissel goed terug te leggen. Daaruit toch zouden ongevallen kunnen voortvloeien en het was dientengevolge een heilige plicht, deze belangrijke taak secuur te verrichten. Een weekloon was zó verbeurd. Zou een dergelijk falen in de plichtsbetrachting tot een ernstig ongeval leiden, dan zou onverbiddelijk ontslag volgen.

Toentertijd woonde opa in Barendrecht. Kwam hij aan het einde van de dienst met de laatste tram in de Rosestraat aan, dan was daar niemand meer om het geld van hem in ontvangst te nemen. Dit ging dus in een blikken trommel mee naar huis. Dat huis, in Barendrecht dus, lag wel een kleine anderhalf uur lopen van de Rosestraat. Vervoer was er niet, dus had hij na een lange zware dienst nog wel even een flinke tippel. Dwars door een eenzaam en uitgestorven polderlandschap, want de bebouwing was nog lang niet zo ver gevorderd als thans. De zorgzame RTM-directie voorzag in zo'n geval de conducteurs wel van een dolk, opdat zij zich bij een eventuele beroving in de binnenlanden te weer zouden kunnen stellen en de fondsen beschermen.

Zo'n loopje mag in een zwoele zomernacht wellicht aangenaam zijn; 's winters bij strenge vorst of sneeuwstormen (die kwamen in die tijd nog tamelijk veel voor) was het ongetwijfeld een barre tocht. De vroege dienst begon een uur of half zes, dat betekende dat opa om net vier uur van huis vertrok, richting Rosestraat. Te voet, ook dan was er immers geen ander vervoermiddel.

Opa Bas naast de locomotief. De dames ter weerszijden zijn dochters van opa, links tante Sjaan, rechts tante Annie.
De machinist ken ik niet. De foto is genomen aan het eindpunt Ouddorp op Flakkee.

Rotterdam toen en nu