Het Koopvaardijmonument oftewel "De Boeg", in 2000.....

Index Kunst in Rotterdam

Het Nationaal Koopvaardijmonument is opgericht ter nagedachtenis aan de meer dan 3500 burgeropvarenden die het leven lieten bij de ondergang van bijna 500 Nederlandse koopvaardijschepen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Het oorspronkelijk ontwerp van de beeldhouwer A. Carasso bestond uit niet meer dan een boeg en de boeggolven.
Het was een monument van grote symbolische betekenis, waarbij "grote" ook letterlijk genomen kan worden, want het beeld kreeg in de visie van Carasso gigantische afmetingen.
Je ziet dat eigenlijk pas goed als je er werkelijk recht onder staat. De Boeg is 45 meter hoog. Bij het nader uitwerken van de plannen werd besloten, het monument te verrijken met een 8 meter hoge beeldengroep aan de voet. Deze beeldt solidariteit en redding uit.
Gezien de afmetingen moest het beeld ook technisch doorgerekend worden, opdat het tegen alle te verwachten omstandigheden zoals windbelastingen opgewassen zou zijn. Dat gebeurde door een Bouwcommissie - bekende namen in Rotterdam: ir A. Aronsohn, H.A. Maaskant en ir C. van Traa.
Zij hebben een tamelijk grote invloed gehad op de definitieve vorm en bouwwijze. De boeg bestaat uit een staalconstructie, bekleed met zware aluminium platen; de boeggolven zijn gestort in gewapend beton.

Het gebouwtje op de achtergrond is van de Spido, die in verband met de komst van de Erasmusbrug al weer enige jaren geleden naar het Leuvehoofd verhuisd is.

       

Het fundament van het monument staat in de waterkering en dat zorgde voor wat problemen bij de bouw. Dat komt, die waterkering werd tussen 1954 en 1957 stevig verhoogd, terwijl tegelijkertijd in de mond van de Leuvehaven een grote keersluis gebouwd werd.
De Boeg zelf werd vervaardigd bij de Rotterdamse Droogdok Mij en kwam in 1956 klaar. Het fundament was al in 1955 gereed. Iedereen die bij het monument betrokken was, wilde nu wel eindelijk 'ns tot de oprichting en als het even kon onthulling overgaan - het project liep inmiddels bijna 10 jaar.
Alleen - de keersluis was net in uitvoering en er liep een noodkanaal naar de Leuvehaven buiten om het monument heen, dat daardoor dus op een eilandje stond, tussen het kanaal en de bouwput van de sluis .... Onthulling zou dus slechts op afstand plaats kunnen vinden. De beeldengroep was trouwens ook nog niet klaar, maar dat was logisch, die was pas in 1953 bedacht.
Men besloot niet te wachten met de onthulling. In april 1957 kwam Prinses Margriet er voor naar Rotterdam, het was haar eerste ceremoniŽle daad in Rotterdam. Ze heeft er een zilveren boeg als presse-papier aan overgehouden. De handeling bestond uit het overhalen van een - blinkend gepoetste - scheepstelegraaf van de "Erasmus" van de Spido, waarmee het gezelschap zich ter plaatse had begeven. Het geluid van de telegraaf werd electronisch versterkt en zie, toen het uit de luidsprekers op de kade schalde, viel een doek dat de spreuk "Zij hielden koers" aan de voet van het monument bedekt had, netjes opzij. Waarna de nodige toasts en toespraken konden volgen.
De definitieve voltooiing van het monument liet nog even op zich wachten. Pas in 1965 werd - zonder verder ceremonieel - de beeldengroep aan de voet geplaatst.

Rotterdam toen en nu